CƠ CẤU NHÀ NƯỚC NHẬT BẢN (PHẦN CUỐI)

Trong phần đầu hẳn các bạn đã năm sơ qua về hiến pháp, về Quốc hội, Nhật Hoàng và Hoàng gia, nội các. Trong phần cuối này chúng tôi muốn giới thiệu với các bạn về hệ thống bầu cử, bộ máy tư pháp,…những bộ phấn cấu thành nên nhà nước Nhật Bản.

Hệ thống bầu cử:

Công dân Nhật đến tuổi 20 mới có quyền bầu cử và đến tuổi 25 mới có quyền ứng cử vào Hạ Nghị viện, Hội đồng địa phương hay Thị trưởng. 30 tuổi mới có quyền ứng cử vào Thượng Nghị viện hoặc Tỉnh trưởng. Tháng 4/1998 Quốc hội Nhật Bản thông qua Luật bầu cử sửa đổi, cho phép công dân Nhật ở ngoài nước được bỏ phiếu trong các cuộc tuyển cử toàn quốc tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Nhật ở nước ngoài, hoặc bỏ phiếu qua thư gửi bưu điện.

Theo Luật bầu cử sửa đổi năm 2000, Hạ viện Nhật Bản có 480 ghế. Trong đó 300 ghế được bầu ở các khu bầu cử nhỏ,chỉ bầu 1 ghế. 180 ghế còn lại được bầu ở 11 khu trên toàn quốc, tại đây kết quả được quyết định theo tỷ lệ phiếu mà các đảng chính trị giành được.

Tháng 10/2000 Quốc hội lại sửa đổi Luật bầu cử, cho phép cử tri có thể bỏ phiếu hoặc cho một đảng hoặc cho một cá nhân trong danh sách các ứng cử viên của các đảng. Hệ thống bầu cử mới này cũng rút bớt số thượng nghị sỹ từ 252 xuống 242. Trong đó 96 ghế được bầu theo tỷ lệ trên toàn quốc còn 146 ghế được bầu ở các khu vực bầu cử.

Bộ máy tư pháp

Bộ máy tư pháp hoàn toàn độc lập với các ngành lập pháp và hành pháp, bao gồm toà án tối cao, 8 toà án cấp cao, trừ Hokkaido có 4 toà án cấp tỉnh còn mỗi tỉnh có một toà án cấp tỉnh, một số toà án sơ thẩm. Ngoài ra, Nhật Bản còn có các Toà án gia đình để xử lý những rắc rối nội bộ.

Toà án tối cao gồm 1 chánh án và 14 thẩm phán. Chánh án do Hoàng đế bổ nhiệm trên cơ sở Nội các chỉ định, 14 thẩm phán do Nội các bổ nhiệm. Việc bổ nhiệm các Thẩm phán Toà án tối cao được xem xét lại trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc, được tổ chức trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bầu các hạ nghị sỹ. Việc tái bổ nhiệm các chức vụ trên sau nhiệm kỳ 10 năm được xem xét lại. Toà án tối cao có tiếng nói cuối cùng trong việc quyết định tính hợp hiến của các đạo luật, mệnh lệnh, quy định hoặc quy tắc. Các thẩm phán toà án cấp dưới do Nội các bổ nhiệm trên cơ sở danh sách những người do Toà án tối cao đưa ra. Tất cả các thẩm phán đều độc lập trong việc xét xử và chỉ tuân thủ hiến pháp và những đạo luật dưới đó.

Chính quyền địa phương:

Tính đến 2/2002 Nhật Bản có 47 tỉnh và 3.223 đơn vị chính quyền cấp dưới với hơn 3 triệu công chức địa phương. Tuỳ theo dân số và diện tích mà các đơn vị này cũng có những quyền hạn khác nhau theo từng cấp, theo quy định của luật, hoặc theo uỷ nhiệm của Chính quyền cấp trên.

Nói chung, Chính phủ lo các nhiệm vụ về quốc phòng, ngoại giao và các nhiệm vụ khác gắn với trách nhiệm của Nhà nước, còn cấp địa phương lo các việc liên quan đến giữ gìn và khai thác đất đai, phòng chống thiên tai, chống ô nhiễm, lao động, phúc lợi, y tế v..v.. Cấp tỉnh thường lo các việc có quy mô lớn hoặc có ảnh hưởng rộng và đóng vai trò liên lạc trong các hoạt động phối hợp giữa các đơn vị. Chính quyền địa phương cấp dưới thường chịu trách nhiệm về các việc liên quan chặt chẽ đến cuộc sống hàng ngày của cộng đồng dân cư.

Các khoản thuế ở địa phương chiếm khoảng 35% nguồn thu của chính quyền địa phương. Nguồn thu này không đủ chi phí nên nhà nước phải cấp thêm bằng cách để lại cho địa phương một phần nguồn thu thuế trên toàn quốc.

3. Các đảng chính trị

Từ những năm 1870 Nhật Bản đã có một nền văn hoá phong phú của các đảng chính trị và trên thực tế đã có hơn 200 đảng đã từng tồn tại và hoạt động. Hiến pháp Minh Trị 1889 hạn chế nghiêm ngặt mức độ đại diện của các đảng trong công chúng, do đó các đảng phải đấu tranh để xác lập ảnh hưởng chính trị của mình. Còn Hiến pháp năm 1946 cho phép các đảng có một vai trò bảo đảm trong trung tâm hệ thống chính trị Nhật Bản.

Hiệp hội quần chúng yêu nước (Aikoku Koto) là đảng chính trị đầu tiên của Nhật Bản được thành lập năm 1874. Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của Nhật Bản được tổ chức vào năm 1890. Một trong những con đường phát triển đảng phái là do Itagakai- người sáng lập Đảng Tự do (Jiyuto) năm 1881 và Okuma Shigenobu- người sáng lập Đảng Cải cách hiến pháp (Rikken Kaishinto) năm 1882 đưa ra. Đây là hai đảng tiền thân của Đảng Dân chủ- Tự do sau này.

Hệ thống chính trị năm 1955 được hình thành trên cơ sở hợp nhất của hai đảng xã hội với nhau và hai đảng bảo thủ với nhau vào năm 1955. Hệ thống này đã hoạt động ổn định cho đến năm 1993. Các đảng hạt nhân của hệ thống 1955 bao gồm :

Đảng Dân chủ – Tự do là nhóm chính trị bảo thủ lớn nhất của Nhật Bản, được thành lập vào năm 1955 trên cơ sở sáp nhập hai đảng Dân chủ và Tự do. Đây là đảng một mình cầm quyền liên tục từ năm 1955 đến năm 1993. Chủ tịch đảng là nghị sỹ Quốc hội, do các đảng viên Dân chủ- Tự do bầu ra cho nhiệm kỳ 2 năm.

Đảng tuyên bố là đảng nhân dân (phục vụ cho lợi ích và hạnh phúc của nhân dân), là đảng hoà bình (cống hiến toàn bộ sức lực cho sự nghiệp bảo vệ hoà bình, công lý và tiến bộ của nhân loại), là đảng dân chủ (tôn trọng và bảo vệ tự do, quyền cá nhân và quyền cơ bản của con người) và đảng mang tính chất nghị viện. Nguyên tắc kinh tế của đảng là hoạch định và thực hiện một chương trình kinh tế toàn diện dựa vào sáng kiến cá nhân và tự do kinh doanh, chú ý đến lợi ích của quần chúng, ổn định cuộc sống của nhân dân và thực hiện một nhà nước phúc lợi.

Trọng tâm của chính sách đối ngoại của Đảng Dân chủ – Tự do là ủng hộ các quan hệ hợp tác giữa Nhật Bản và Mỹ trên cơ sở Hiệp ước hợp tác và an ninh chung giữa hai nước. Đảng cũng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc Nhật Bản đóng góp tích cực vào cộng đồng quốc tế thông qua viện trợ kinh tế cho các nước đang phát triển.

Đảng Xã hội Nhật Bản được thành lập vào năm 1945, song lại tách thành các đảng cánh hữu và cánh tả vào năm 1951. Tháng 10 năm 1955 hai đảng này lại tái sáp nhập thành đảng Xã hội Nhật Bản và từ năm đó đến năm 1993 nó luôn là đảng đối lập lớn nhất trong hệ thống chính trị năm 1955.

Đảng Komei được thành lập vào năm 1964 trên cơ sở của phong trào tôn giáo mới Soka Gakkai (Hiệp hội sáng tạo giá trị) vốn là một nhánh của Phật phái Nichiren Shoshu. Năm 1967 Đảng Komei đã giành được 25 ghế trong Hạ nghị viện với 5,4% phiếu bầu. Mục đích chính của đảng này là xây dựng một xã hội phúc lợi theo quan niệm chủ nghĩa nhân đạo.

Đảng Cộng sản Nhật Bản được thành lập năm 1922 như một tổ chức hoạt động bí mật. Sau chiến tranh thế giới thứ hai đảng được hoạt động công khai. Hiện nay đảng hoạt động theo tinh thần của Cương lĩnh mới được thông qua năm 1961 tại Đại hội VIII của đảng. Đảng Cộng sản Nhật Bản theo đuổi đường lối dân chủ, độc lập, xã hội chủ nghĩa và liên hệ khăng khít với quần chúng. Mục tiêu của đảng là xây dựng một xã hội cộng sản ở Nhật Bản thông qua một cuộc cách mạng dân chủ của nhân dân và tiếp đó là một cuộc cách mạng XHCN.

Đảng Dân chủ Xã hội được thành lập vào tháng 1 năm 1960 trên cơ sở của một nhóm 40 nghị sỹ tách ra từ Đảng Xã hội Nhật Bản. Đây là một đảng trung dung, thừa nhận sự khác nhau về lợi ích giữa các nhóm xã hội và sự tồn tại của những lợi ích quốc gia chung.

Đảng Liên minh Dân chủ Xã hội được thành lập vào tháng 3 năm 1978 thông qua việc sáp nhập của hai nhóm chính trị nhỏ được tách ra từ Đảng Xã hội Nhật Bản và Liên minh Công dân xã hội chủ nghĩa.

Sau sự kiện năm 1993 khi Đảng Dân chủ-Tự do bị mất quyền và trở thành đảng đối lập còn Đảng Xã hội Nhật Bản bị lu mờ thì sự ổn định tương đối cao của hệ thống chính trị năm 1955 đã lui vào dĩ vãng. Ở thời điểm này các đảng luôn thay đổi, lúc sáp nhập, lúc ly khai, lúc lấy tên này, lúc đổi tên khác. Sau năm 1995 cho đến nay Đảng Dân chủ-Tự do là đảng nắm quyền lực song phải phụ thuộc vào sự hợp tác liên minh với các đảng khác để có được đa số tuyệt đối trong Quốc hội. Những gương mặt chính trên sân khấu chính trị Nhật Bản vào thời điểm này (năm 2003) là các đảng: Dân chủ-Tự do, Dân chủ, Tân Komeito, Tự do, Bảo thủ, Cộng sản, Dân chủ xã hội.

4. Các nhóm lợi ích

Đây là các nhóm đại diện cho lợi ích của các chính trị gia địa phương, các ngành nghề, các tổ chức, các hiệp hội, các khu vực… ở Nhật Bản, bắt đầu xuất hiện từ sau chiến tranh thế giới thứ hai cho đến nay. Cách thức hoạt động của các nhóm này là tìm cách gây ảnh hưởng với Chính phủ thông qua các hình thức như: đại diện trực tiếp trong Hội đồng địa phương, trong Quốc hội; liên kết với các đảng chính trị, các nhà chính trị bằng cách ủng hộ họ dưới nhiều hình thức như cung cấp người vận động bầu cử và quỹ bầu cử cho các ứng cử viên tranh cử, ủng hộ tài chính cho các tổ chức của các đảng chính trị, huy động phiếu ủng hộ, tuyển mộ ứng cử viên cho các tổ chức chính trị, tác động đến sự lựa chọn trước các ứng cử viên…Mục tiêu chính trị của các nhóm này rất đa dạng, có thể là để giành được sự bảo trợ dưới hình thức tài trợ từ nguồn ngân sách trung ương và địa phương, chẳng hạn như tài trợ cho các công trình công cộng, có thể là để được trợ cấp, trợ giá, hoặc cho vay với lãi suất thấp, có thể là để được giảm thuế hay có sự điều tiết của nhà nước đối với các khoản thu nhập thêm. Có những nhóm lợi ích lại tập trung vào những mục tiêu chính trị, xã hội cụ thể chứ không phải là kinh tế, chẳng hạn như chống vũ khí hạt nhân hoặc phản đối việc chọn vị trí xây dựng các nhà máy hạt nhân… Đặc trưng ảnh hưởng của các nhóm lợi ích là nó chỉ giới hạn trong khu vực chính sách mà nó hoạt động, rất khó mở rộng ảnh hưởng ra các khu vực chính sách khác.

Đảng Dân chủ-Tự do cầm quyền bị dư luận rộng rãi coi là một đảng phục vụ cho một số nhóm đặc quyền đặc lợi. Đảng này sử dụng độc quyền về chính sách của Nhà nước và sự bảo trợ để củng cố liên minh với các nhóm ủng hộ tập trung ở các doanh nghiệp lớn và nhỏ, ở các lĩnh vực xây dựng, nông nghiệp, chính quyền địa phương. Trong một số trường hợp, mối quan hệ mật thiết giữa các nhóm lợi ích và Chính phủ đã bị buộc tội là thông đồng chính trị. Nhìn chung thì dư luận quần chúng và phương tiện thông tin đại chúng là hai ảnh hưởng đối trọng cơ bản nhất đối với hệ thống các nhóm lợi ích.

Theo Nghiên cứu Nhật Bản

Nguồn: http://www.vysajp.org/news/tin-bai-ngoai-vysa/khoa-hoc-giao-duc/c%C6%A1-c%E1%BA%A5u-nha-n%C6%B0%E1%BB%9Bc-c%E1%BB%A7a-nh%E1%BA%ADt-b%E1%BA%A3n-ph%E1%BA%A7n-cu%E1%BB%91i/

One thought on “CƠ CẤU NHÀ NƯỚC NHẬT BẢN (PHẦN CUỐI)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s